Układ słoneczny - Fizyka w gimnazjum wzory,teoria,definiecje,zasady

Fizyka ABC ucznia gimnazjum
Przejdź do treści

Układ słoneczny

Astronomia
Układ słoneczny to Słońce, planety i mnóstwo drobnych ciał z których masowo Słońce stanowi 99,8% całego Układu Słonecznego.
Dookoła Słońca krąży 9 planet: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun i Pluton. Układ Słoneczny powstał około 5-6 miliardów lat temu z obłoku gazowo - pyłowego, który przyciągał materię ku gęstniejącemu jądru. W środku obłoku gaz kurczył się szybciej niż w zewnętrznych warstwach. Powstało Słońce, a pozostała materia utworzyła dysk. Około 50 milionach lat później zaczęły zachodzić reakcje jądrowe co spowodowało świecenie Słońca. We wcześniej powstałym dysku cząsteczki się ze sobą zderzały i łączyły w pył tworzący większe obiekty. Kolizje różnorodnych obiektów doprowadziły do powstania dużych ciał, z których ostatecznie powstały planety. Najpierw utworzyły się 4 planety wewnętrzne czyli: Merkury, Wenus, Ziemia i Mars. Planety zewnętrzne zaś tworzyły głównie gazy a uformowały się ze skalno - lodowych brył krążących w dalszej odległości od Słońca.  
Cztery pierwsze to planety typu ziemskiego zbudowane głównie ze skał cztery dalsze planety to "gazowe olbrzymy". wielokrotnie większe od Ziemi.
Planety układu słonecznego
Merkury (Mercury) Odległość od Słońca w mln km: 59,9 Okres obiegu wokół Słońca: 87,969 dnia Okres rotacji: 58,65 dni Średnica (km): 4878 Masa (Ziemia = 1): 0,056 Objętość (Ziemia = 1): 0,05 Gęstość (g/cm³): 5,43 Prędkość ruchu po orbicie (km/s): 47,4 Liczba znanych księżyców: 0 Merkury jest pierwszą i najmniejszą planetą naszego Układu. Ciężko zobaczyć go z Ziemi ponieważ zawsze pojawia się blisko Słońca. Merkury jest pozbawiony atmosfery. Płaszcz pod skorupą składa się ze stopionych skał, a w środku planety znajduje si ę jądro żelazne. Merkury krąży wokół Słońca szybko, jednak wokół swojej osi wolno. Sprawia to, że wschód Słońca następuje na nim co 176 dni. Jest on jednym z najgorętszych i jednocześnie najzimniejszych planet Układu Słonecznego. Maksymalna temperatura na Merkurym wynosi +427°C, a minimalna -212°C. Merkury ma wiele kraterów, występują na nim góry a także kilka płaskich obszarów. Największy krater o nazwie Caloris Planitia ma średnicę 1300 km. Sonda kosmiczna "Mariner 10" zbliżyła się do Merkurego po przebyciu w przestrzeni kosmicznej prawie 170 milionów kilometrów. Jej podróż trwał a 146 dni. "Mariner 10" przeleciał obok Merkurego 3 razy fotografując go. Odkryto wtedy, że powierzchnię Merkurego przecinają wielkie, strome skarpy o wysokości ponad 3 km. Przecinają one ściany kraterów i ciągną się na przestrzeni setek kilometrów. Około 14 razy w każdym stuleciu Merkury przesuwa się dokładnie między Słońcem a Ziemią. Astronomowie nazywają to przejściem Merkurego przez tarczę słoneczną. Planeta ta jest wtedy widoczna jako mała plamka przesuwająca się ze wschodu na zachód przez tarczę Słońca.  
Planety posiadają księżyce. Nie każda planeta ma księżyc, ale niektóre mają ich wiele. Ziemia ma jeden księżyc, Mars dwa (niewielkie po około 10 km średnicy), Jowisz ma wiele księżyców ale cztery z nich największe zostały odkryte przez Galileusza w 1610 r, można je dostrzec przez dobrą lornetkę.

Księżyce Jowisza

Nie tylko planety krążą wokół Słońca. Są to również planetoidy i komety.
Planetoid w Układzie Słonecznym są miliony. Największe przypominają miniaturowe planety, ale zdecydowana większość to niewielkie (parokilometrowe) bryły nieregularnego kształtu. Spisanych planetoid jest blisko 200 tys. Innym nazewnictwem planetoid jest nazwa "asteroida". Między orbitą Marsa i Jowisza występują planetoidy zbudowane ze skał, a poza orbitą Neptuna planetoidy zbudowane głównie z lodu. W innych rejonach Układu Słonecznego planetoid jest mało.
Komety to kilkukilometrowe bryły lodowo-skalne (taka bryła to jądro komety). Gdy kometa zbliża się do Słońca, lód zaczyna parować i pojawia się mglista "głowa" komety, a za nią długi warkocz. Efektowne komety na niebie zdarzają się rzadko.
COPYRIGHT © FIZYKA W GIMNAZJUM
Wróć do spisu treści